Terzialan Göleti’nin (Çan, Çanakkale) sulama suyu kalitesi açısından mevsimsel değişimlerinin değerlendirilmesi

Kahraman Selvi; Seda Özdikmenli Tepeli; Burcu Kaya

doi:10.12714/egejfas.38.3.08

EN TR

Evaluation of seasonal changes in terms of irrigation water quality of Terzialan Pond (Çan, Çanakkale)

Abstract

Determining the water quality of agricultural irrigation ponds has great importance both for agricultural production and for aquatic organisms. In this study, seasonal changes of the physico-chemical parameters and metal concentrations of water in Terzialan Pond were investigated. In 2019, physico-chemical analysis of the water samples taken from four sampling points are made according to APHA (2012) standard method, determining metal concentrations with ICP-OES. The water quality of the pond is evaluated according to YSKYY, ITASHY and TS266 classes. Terzialan Pond, according to Surface Water Quality Management Regulations is found to be second quality in terms of phosphate concentration and first quality in other parameters. The pond can be used as agricultural irrigation water being in C2-S1 class according to US Salinity Laboratory diagram and very good- good class according to Wilcox diagram. Changes in water quality are observed due to anthropogenic effects depending on seasonal agricultural and recreational activities, besides natural effects. Periodic monitoring of the pond will be beneficial for environmental management.

Keywords

Terzialan Göleti’nin (Çan, Çanakkale) sulama suyu kalitesi açısından mevsimsel değişimlerinin değerlendirilmesi

Öz

Tarımsal sulama amaçlı yapılan göletlerin su kalitesinin belirlenmesi gerek zirai üretim gerekse sucul canlıların yaşamı açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Terzialan Göleti’nde suyun fiziko-kimyasal parametrelerinin ve metal konsantrasyonlarının mevsimlere bağlı değişimleri incelenmiştir. 2019 yılında, dört örnekleme noktasından, mevsimsel olarak alınan su örneklerinin fiziko-kimyasal analizleri APHA (2012) standart metoduna göre, ağır metal konsantrasyonlarının saptanması ise ICP-OES ile yapılmıştır. Göletin su kalitesi Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi Yönetmeliği (YSKYY), İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik (İTASHY) ve Türk Standardı İnsani Tüketim Amaçlı Sular (TS266) sınıflarına göre değerlendirilmiştir. Sonuç olarak Terzialan Göleti’nin, Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi Yönetmeliğindeki sınıflandırmaya göre fosfat konsantrasyonu açısından II. sınıf su kalitesi, diğer parametreler açısından I. sınıf su kalitesine sahip olduğu saptanmıştır. Gölet, ABD tuzluluk laboratuvarına göre C2-S1 sınıfında, Wilcox diyagramına göre çok iyi sınıfında olup tarımsal sulama suyu olarak kullanılabilir niteliktedir. Doğal etkilerin yanında mevsimlere bağlı tarımsal ve rekreasyonel faaliyetlerle ilişkili antropojenik etkiler yüzünden su kalitesinde değişimler görülmüştür. Göletin periyodik olarak izlenmesi, çevresel yönetim için yararlı olacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Abbasnia, A., Yousefi, N., Mahvi, A. H., Nabizadeh, R., Radfard, M., Yousefi, M. & Alimohammadi, M. (2019). Evaluation of groundwater quality using water quality index and its suitability for assessing water for drinking and irrigation purposes: Case study of Sistan and Baluchistan province (Iran). Human and Ecological Risk Assessment: An International Journal, 25(4), 988-1005. DOI:10.1080/10807039.2018.1458596
Abdelaty, E. F. (2018). Monitoring of water quality for agriculture purposes using high resolution images (ASTER): A case study from Egypt. Alexandria Science Exchange Journal, 39(3), 465-477. DOI:10.21608/asejaiqjsae.2018.15336
Abdeldayem, R. & Zaghloul, Z. (2018). Distribution and accumulation of trace elements in el-brullus lake islands. Arabian Journal of Geosciences, 11(17). DOI:10.1007/s12517-018-3836-4
Adimalla, N. & Wu, J. (2019). Groundwater quality and associated health risks in a semi-arid region of south India: Implication to sustainable groundwater management. Human and ecological risk assessment: an international journal, 25(1-2), 191-216. DOI:10.1080/10807039.2018.1546550
APHA, (2012). American Public Health Association. Standard methods for examination of water and wastewater, method 9221 B. Washington DC: American Public Health Association.
Asati, A., Pichhode, M. & Nikhil, K. (2016). Effect of heavy metals on plants: an overview. International Journal of Application or Innovation in Engineering & Management, 5(3), 56-66.
Asri, F. Ö. & Sönmez, S. (2006). Ağır metal toksisitesinin bitki metabolizması üzerine etkileri. Derim, 23(2), 36-45.
Aşık, Y. (2016). Barajların kontrolü ve denetiminin önemi. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 6(1). DOI:10.17714/gufbed.2016.06.004

Atıcı, A. A. (2020). A study on water quality criteria of Dönerdere, Yumruklu, Değirmigöl and Dolutaş ponds (Van). Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences. DOI:10.35229/jaes.756835
ATSDR, (2004). Agency for toxic substances and disease registry. Toxicological profile for copper, Atlanta GA: U.S. Department Of Health And Human Services.
ATSDR, (2007). Agency for toxic substances and disease registry. Toxicological profile for lead. Atlanta GA: U.S. Department Of Health and Human Services. Ayandiran, T., Fawole, O. & Dahunsi, S. (2018). Water quality assessment of bitumen polluted Oluwa river, south-western Nigeria. Water Resources and Industry, 19, 13-24. DOI: 10.1016/j.wri.2017.12.002
Aydın, F. (2017). Van Çaldıran Ovası yüzey sularının içme ve sulama suyu açısından incelenmesi. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 7(3), 171-179.
Baki, O. G. (2019). Spatio-temporal assessment of land-based pollutants in water resources: Yalova, Turkey. Turkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology, 7(3), 417. DOI:10.24925/turjaf.v7i3.417-425.2342
Bouderbala, A. (2017). Assessment of water quality index for the groundwater in the upper Cheliff plain, Algeria. Journal of the Geological Society of India, 90(3), 347-356. DOI:10.1007/s12594-017-0723-7
Cüce, H., Kalıpcı, E., Taş, B. & Yılmaz, M. (2020). Rakım farklılığı nedeniyle su kalitesi üzerinde oluşan meteorolojik etkilerin CBS ile değerlendirilmesi: morfolojik olarak farklı iki göl için bir karşılaştırma. Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi, 10(1), 1-26. DOI:10.31466/kfbd.649297
Çağlar, M. & Saler, S. (2014). Koçan Şelalesi (Erzincan)’nin bazı fiziksel ve kimyasal su kalitesi özellikleri. Yunus Araştırma Bülteni, 3, 37-42. DOI: 10.17693/yunus.89152
Çavuş, A. & Şen, F. (2020). Assessment in situ measurements in monitoring water quality status of lake Aygır, Bitlis. Journal of Agriculture. DOI:10.46876/ja.750086
Çiçek, A., Uysal, E., Köse, E. & Tokatlı, C. (2017). Eskişehir’de yeralan bazı sulama göletlerinin su kalitesinin değerlendirilmesi. Nevşehir Bilim ve Teknoloji Dergisi, 6, 440-446. DOI:10.17100/nevbiltek.319890
Demer, S. & Hepdeniz, K. (2018). Isparta Ovasında (GB-Türkiye) sulama suyu kalitesinin istatistik ve Coğrafi Bilgi Sistemleri kullanılarak değerlendirilmesi. Türk Coğrafya Dergisi, (70), 109-122.
Dodson, S. I., Arnott, S. E. & Cottingham, K. L. (2000). The relationship in lake communities between primary productivity and species richness. Ecology, 81(10), 2662-2679. DOI:10.1890/0012-9658(2000)081[2662:trilcb]2.0.co;2
Fayrap, A. (2011). Erzurum ilinde yapılan sulama amaçlı göletlerin durumu yeterlilikleri ve sorunları üzerine bir araştırma. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 25(2).
Gevera, P. K., Cave, M., Dowling, K., Gikuma-Njuru, P. & Mouri, H. (2020). Naturally occurring potentially harmful elements in groundwater in Makueni County, south-eastern Kenya: Effects on drinking water quality and agriculture. Geosciences, 10(2), 62. DOI:10.3390/geosciences10020062
Gündoğdu, A. & Çarlı, U. (2020). Sinop Karasu Çayı fizikokimyasal özellikleri ve mikrobiyolojik kirliliğinin araştırılması. Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 25(2), 284-299. DOI:10.37908/mkutbd.690179
Hacısalihoğlu, S. & Karaer, F. (2020). Uluabat Gölü noktasal kirletici kaynaklar ve kirlilik yükleri. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 254-263. DOI:10.21324/dacd.602385
Haldar, K., Kujawa-Roeleveld, K., Dey, P., Bosu, S., Datta, D. K. & Rijnaarts, H. H. (2020). Spatio-temporal variations in chemical-physical water quality parameters influencing water reuse for irrigated agriculture in tropical urbanized deltas. Science of The Total Environment, 708, 134559. DOI: 10.1016/j.scitotenv.2019.134559
Hamidi, N, Onen, F. & Çelik R. (2018). Analysis and classification of Tigris River water quality in terms of pollution sources and some pollution parameters. International Journal of Engineering, Science and Technology. 4(10).
Haralambous, A., Maliou, E. & Malamis, M. (1992). The use of zeolite for amonium uptake. Water Science and Technology, 25(1), 139-145. DOI:10.2166/wst.1992.0021
İleri, S., Karaer, F., Katip, A. & Sonay, O. (2014). Sığ göllerde su kalitesi değerlendirmesi, Uluabat Gölü örneği. Uludağ University Journal of the Faculty of Engineering, 19(1), 47-57. DOI: 10.17482/uujfe.58132
İTASHY, (2013). İnsani tüketim amaçlı sular hakkında yönetmelik, Resmî Gazete 07/03/2013 No: 28580.
Ji, Y., Wu, J., Wang, Y., Elumalai, V. & Subramani, T. (2020). Seasonal variation of drinking water quality and human health risk assessment in Hancheng city of Guanzhong plain, China. Exposure and Health, 12(3), 469-485. DOI:10.1007/s12403-020-00357-6
Kalyoncu, H., Özan, C. & Özan, S. T. (2016). Isparta Deresi'nin su ve sedimentlerindeki ağır metal birikiminin incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 7,268-280.
Kaptan, H. & Özan, S. T. (2014). Eğirdir Gölü'nün (Isparta) suyunda, sedimentinde ve gölde yaşayan sazan'ın (Cyprinus carpio L., 1758) bazı doku ve organlarındaki ağır metal düzeylerinin belirlenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Fen Dergisi, 9(2), 44-60.
Kar, M. & Leblebici, Z. (2020). Su rezervuarlarının kalitesinin değerlendirilebilmesi için çok değişkenli istatistiksel tekniklerin kullanılması: Yamula Baraj Gölü örneği. Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 20(2), 189-195. DOI:10.35414/akufemubid.634550
Kir, I. & Tumantozlu, H. (2012). Karacaören-II baraj gölü’ndeki su, sediment ve sazan (Cyprinus carpio) örneklerinde bazı ağır metal birikiminin incelenmesi. Ekoloji, 21(82), 65-70. DOI:10.5053/ekoloji.2011.829
Kurnaz, A., Mutlu, E. & Uncumusaoğlu, A. A. (2016). Determination of water quality parameters and heavy metal content in surface water of Çiğdem Pond (Kastamonu/Turkey). Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 4(10), 907-913. DOI:10.24925/turjaf.v4i10.907-913.942
Logan M, 2010. Single Factor Classification (ANOVA). In: Logan editor. Biostatistical design and analysis using r: a practical guide. 1st ed. London: Wiley-Blackwell. s. 254-282. DOI:10.1002/9781444319620.ch10
Lone, S. A., Bhat, S. U., Hamid, A., Bhat, F. A. & Kumar, A. (2020). Quality assessment of springs for drinking water in the Himalaya of south Kashmir, India. Environmental Science and Pollution Research, 28(2), 2279-2300. DOI:10.1007/s11356-020-10513-9
Mutlu, E. & Tepe, A. Y. (2014). Yayladağı Sulama Göleti (Hatay) suyunun bazı fiziksel ve kimyasal özelliklerinin incelenmesi. Alınteri Zirai Bilimler Dergisi, 27(2), 18-23.
Mutlu, E. & Kutlu, B. (2017). Maruf Göleti’nin (Boyabat–Sinop) Su kalitesinin belirlenmesi. Alınteri Zirai Bilimler Dergisi, 32(1), 81-90. DOI:10.28955/alinterizbd.322252
Mutlu, E. & Paruğ, Ş. Ş. (2018). Dereköy Göleti’nin (Kilimli-Zonguldak) Bazı su kalitesi parametrelerinin incelenmesi. Menba Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dergisi, 4(2), 20-28.
Mutlu, E. & Güzel, A. E. (2019). Evaluation of some physicochemical water quality parameters of Gümüşsuyu Pond (Sinop-Erfelek). Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 7(sp3), 72-77.
Parlak, M. & Parlak, A. Ö. (2006). Sulama suyu tuzluluk düzeylerinin silajlık sorgumun Sorghum bicolor L. Moench verimine ve toprak tuzluluğuna etkisi. Journal of Agricultural Sciences, 12(01), 8-13. DOI:10.1501/Tarimbil_0000000428
Okonkwo, J. O. & Mothiba, M. (2005). Physico-chemical characteristics and pollution levels of heavy metals in the rivers in Thohoyandou, South Africa. Journal of Hydrology, 308(1-4), 122-127. DOI: 10.1016/j.jhydrol.2004.10.025
Oner, O. & Celik, A. (2011). Investigation of some pollution parameters in water and sediment samples collected from the lower Gediz River Basin. Ekoloji, 20(78), 48-52. DOI: 10.5053/ekoloji.2011.788
Oruçoğlu, K. & Beyhan, M. (2019). Göller Bölgesi Göllerinde ağır metal kirliliğinin değerlendirilmesi. Bilge International Journal of Science and Technology Research, 3(1), 10-20.
Özer, Ç. & Köklü, R. (2019). Aşağı Sakarya nehri su kalitesinin sulama suyu açısından değerlendirilmesi. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 5(2): 237-246. DOI: 10.21324/dacd.483146
Öztürk A. 2004. Tuzluluk ve sodyumluluğun oluşumu, bitki ve toprağa etkileri. T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı D.S.D. Genel Müdürlüğü Bildiriler Kitabı; Ankara, Türkiye.
Rahman, M. S., Saha, N., Islam, A. R., Shen, S. & Bodrud-Doza, M. (2017). Evaluation of water quality for sustainable agriculture in Bangladesh. Water, Air, & Soil Pollution, 228(10). DOI:10.1007/s11270-017-3543-x
Sağın, M. B. & Şen, D. (2018). Kabalar Göleti (Kastamonu)’nin bazı fiziksel ve kimyasal özellikleri. Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 30(2), 37-43.
Selvi, K., Kaya, H., Akbulut, M. & Tulgar, A. (2015). Comparison of heavy metal concentrations on European chub (Leuciscus Cephalus L., 1758) from Sariçay Creek and Atikhisar reservoir (Çanakkale–Turkey). Fresenius Environmental Bulletin, 24(2), 445-450.
Selvi, K., Özdikmenli Tepeli, S., İleri, B., Yıldız, R. & Yücel, M. A. (2017a). Yenice–davutköy (Çanakkale) sulama göletlerinin fizikokimyasal ve mikrobiyolojik kalitesinin araştırılması. Turkish Journal of Agriculture- Food Science and Technology, 5(12), 1595. DOI:10.24925/turjaf.v5i12.1595-1603.1587
Selvi, K., Tepeli, S. Ö., İleri, B. & Yıldız, R. (2017b). Tarımsal sulamada kullanılan Yenice ve Davutköy Göletlerinin (Yenice, Çanakkale) ağır metal kirliliğinin belirlenmesi. ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 5(2), 115-122. DOİ:10.24925/turjaf.v5i12.1595-1603.1587
Shukla, S. & Saxena, A. (2020). Groundwater quality and associated human health risk assessment in parts of Raebareli district, Uttar Pradesh, India. Groundwater for Sustainable Development, 10, 100366. DOI:10.1016/j.gsd.2020.100366
Smith, C., Shaw, B. & Handy, R. (2007). Toxicity of single walled carbon nanotubes to rainbow trout, (Oncorhynchus mykiss): Respiratory toxicity, organ pathologies, and other physiological effects. Aquatic Toxicology, 82(2), 94-109. DOI:10.1016/j.aquatox.2007.02.003
Sökmen, T. Ö., Güneş, M. & Kırıcı, M. (2018). Karasu Nehri’nden (Erzincan) alınan su, sediment ve Capoeta umbla dokularındaki ağır metal düzeylerinin belirlenmesi. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 578-588. DOI:10.30910/turkjans.471355
Şener, Ş. & Güneş, D. (2015). Aksu (Isparta) Ovası yüzey ve yeraltı sularının hidrojeokimyasal özellikleri ve su kalitesi. Pamukkale University Journal of Engineering Sciences, 21(6).
Taş, B. (2011). Gaga gölü (Ordu, Türkiye) su kalitesinin incelenmesi. Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi, 2(1), 43-61.
Tomaz, A., Palma, P., Fialho, S., Lima, A., Alvarenga, P., Potes, M. & Salgado, R. (2020). Spatial and temporal dynamics of irrigation water quality under drought conditions in a large reservoir in southern Portugal. Environmental Monitoring and Assessment, 192(2). DOI:10.1007/s10661-019-8048-1
TS266, (2005). İnsani tüketim amaçlı sular, Sular İçme ve Kullanma Suları Standartları, Türk Standartları Enstitüsü No: TS 266.
Türkmen, A. & Akbulut, S. (2015). Giresun sahilindeki bazı derelerin denize deşarj olduğu noktalardaki su ve sedimentte ağır metal kirliliği. Turkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology, 3(9), 707. DOI:10.24925/turjaf.v3i9.707-714.383
Ustaoğlu, F., Tepe, Y. & Taş, B. (2020). Assessment of stream quality and health risk in a subtropical Turkey river system: A combined approach using statistical analysis and water quality index. Ecological Indicators, 113, 105815. DOI: 10.1016/j.ecolind.2019.105815
Ünlü, S. & Alpar, B. (2016). An assessment of trace element contamination in the freshwater sediments of Lake Iznik (NW Turkey). Environmental Earth Sciences, 75(2), 140. DOI:10.1007/s12665-015-5023-1
WHO, (2017). Guidelines for drinking-water quality. Geneva, Switzerland: World Health Organization, 245 p.
Yerli, C., Çakmacı, T., Sahin, U. & Tüfenkçi, Ş. (2020). Ağır metallerin toprak, bitki, su ve insan sağlığına etkileri. Türk Doğa ve Fen Dergisi. DOI:10.46810/tdfd.718449
YSKYY, (2016). Yüzeysel su kalitesi yönetimi yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair yönetmelik, Resmî Gazete, 10/08/2016 No: 29797.
Zeybek, M. & Kalyoncu, H. (2016). Kargı Çayı (Antalya, Türkiye) su kalitesinin fizikokimyasal parametrelere göre belirlenmesi. Ege Journal of Fisheries and Aquatic Sciences, 33(3), 223-231. DOI:10.12714/egejfas.2016.33.3.06

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Limnoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Kahraman Selvi ^*
0000-0002-6974-4441
Türkiye

Seda Özdikmenli Tepeli
0000-0002-1613-5917
Türkiye

Burcu Kaya
0000-0003-1755-7705
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

15 Eylül 2021

Gönderilme Tarihi

5 Şubat 2021

Kabul Tarihi

6 Mayıs 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 38 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.12714/egejfas.38.3.08

IZ

https://izlik.org/JA76DX89LL

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Selvi, K., Özdikmenli Tepeli, S., & Kaya, B. (2021). Terzialan Göleti’nin (Çan, Çanakkale) sulama suyu kalitesi açısından mevsimsel değişimlerinin değerlendirilmesi. Ege Journal of Fisheries and Aquatic Sciences, 38(3), 317-328. https://doi.org/10.12714/egejfas.38.3.08