Endokrin Sistemi Bozan Kimyasallardan Cinsiyet Steroidlerinin Balıklardaki Etkileri.

Cilt: 27 Sayı: 1 1 Mart 2010
  • Şehriban Çek
  • Fatmagün Sarıhan
PDF İndir
EN TR

Endokrin Sistemi Bozan Kimyasallardan Cinsiyet Steroidlerinin Balıklardaki Etkileri.

Öz

İnsanların kullanımları sonucunda oluşan ve endokrin sistemi bozan kimyasallar (EBk), omurgalılarda iç kaynaklı hormonların etkilerine benzer etkilerde bulunmakta ve endokrin sistemle karşılıklı etkileşime girebilmektedirler. EBk evsel atıkların karıştığı sularda, endüstriyel atıklarda ve çiftlik hayvanları yem artıklarında saptanmıştır. Bu atıklarla kirlenmiş olan sularda yaşayan balıkların üreme sistemlerinde bozukluklar olduğu görülmüştür. EBk’ın zararlı etkiler; ayrıca kurbağalarda, sürüngenlerde, kuşlarda, memelilerde ve insanlarda da kaydedilmiştir. Doğal östrojen 17β-östradiol (E2), balıkların karaciğerini, vitellogenin (Vtg) sentezlemesi için uyarır. Vitellogenin yumurtanın olgunlaşmasını sağlayan proteindir. 17α-ethinylestradiol (EE2), çok güçlü sentetik bir östrojendir ve tüm dünyada doğum kontrol tableti olarak kullanılmaktadır. Balıklarda 17α-ethinylestradiol, E2’ yi taklit ederek kandaki Vtg’in konsantrasyonunu artırır ve erkeklerin dişileşmesine neden olur. 17β-trenbolone (Tb) androjenik bir steroidtir ve büyük başlarda et verimini artırmak amacıyla kullanılmaktadır. Balıklarda Vtg konsantrasyonunu azalmasına neden olduğu ve dişileri erkekleştirdiği görülmüştür. Yakın bir gelecekte, dünyanın her yerinde EBk nedeniyle insanların ve doğal yaşamın üreme sistemlerinde ciddi problemler görülebilecektir

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ankley, T.G., K.M. Jensen, E.A. Makyenen, M.D. Kahl, J.J. Korte, M.W. Hornung, T.R. Henry, J.S. Denny, LR. Leino, V.S. Vilson, M.C. Cordon, P.C. Hartic, and L.E. Grey. 2003. Effects of the androgenic growth promoter 17beta- tronbolone of fecundity end reproductive endocrinology of the fathead minnow. Environmental Toxicology and Chemistry, 22(6): 1350-1360.
  2. Briones-Reyes, D., L. Gomez-Martinez, and R. Cueva-Rolon. 2005.
  3. Ankley, T.G., 2009. Endocrine disrupting chemicals in fish: Developing exposure indicators and predictive models of effects based on mechanism of action. Aquatic Toxicology, 92(3): 168-178.
  4. Arukwe, A. 2001. Cellular and molecular responses to endocrine-modulators and the impact on fish reproduction. Marine Pollution Bulletin, 42(8): 643-655.
  5. Belfroid, A.C., A. Van der Horst, A.D. Vethaak, A.J. Schafer, G.B. Rijs, J. Wegener, and W.P. Cofino. 1999. Analysis and occurrence of estrogenic hormones and their glucuronides in surface water and waste water in The Netherlands. Sci. Total Environ., 225: 101-108.
  6. Bhawani, S.A., O. Sulaiman, R. Hashim, and M.N.M. Ibrahim. 2010. Thin- Layer chromatographic analysis of steroids: A review. Tropical Journal of Pharmaceutical Research. 9(3): 301-313. Zearalenone contamination in corn for human consumption in the state of Tlaxcala, Mexico. Food Chemistry, 100(2): 693-698.
  7. Colborn, T., F.S. Vom Saal, and A.M. Soto. 1993. Developmental effects of endocrine-disrupting chemicals in wildlife and humans. Environ Health Persp., 101: 378-384.
  8. Çek, Ş., F. Turan, and E. Atik. 2007a. The effects of Gokshura, Tribulus terrestris on sex reversal of Guppy, Poecilia reticulata. Pakistan Journal of Biological Sciences, 10(5): 718-725.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

-

Yazarlar

Şehriban Çek

Fatmagün Sarıhan

Yayımlanma Tarihi

1 Mart 2010

Gönderilme Tarihi

7 Aralık 2015

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2010 Cilt: 27 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Çek, Ş., & Sarıhan, F. (2010). Endokrin Sistemi Bozan Kimyasallardan Cinsiyet Steroidlerinin Balıklardaki Etkileri. Ege Journal of Fisheries and Aquatic Sciences, 27(1), 41-46. https://izlik.org/JA74FJ29KA