Araştırma Makalesi

Atatürk Barajı Gölü'ndeki sazanların (Cyprinus carpio L.) iyon homeostazisi ve ozmoregülasyonunda rol oynayan enzimler üzerine kirliliğin etkisi

Cilt: 42 Sayı: 2 15 Haziran 2025
PDF İndir
TR EN

Atatürk Barajı Gölü'ndeki sazanların (Cyprinus carpio L.) iyon homeostazisi ve ozmoregülasyonunda rol oynayan enzimler üzerine kirliliğin etkisi

Öz

Atatürk Barajı Gölü Türkiye’deki en büyük baraj olması (i); çevresindeki yerleşim bölgelerindeki yoğun faaliyetlerden kaynaklı kirleticilerden etkilenmesi (ii); ekonomik, ticari ve besin değeri yüksek su ürünleri içermesi (iii); su kalitesinde ve/veya balıklarda istenmeyen değişimlerin insanları da etkileme potansiyeli (iv) nedeniyle son yıllarda toksikolojik araştırmaların odağı halindedir. Sunulan çalışmada baraj gölünün Adıyaman il sınırlarındaki göreceli olarak temiz olan Samsat ve kentsel aktivitelerden etkilenen Sitilce bölgeleri ile Şanlıurfa il sınırlarındaki tarımsal aktivitelerden etkilenen Bozova bölgesinde 2021 yılının Eylül ayında yakalanan sazanların (Cyprinus carpio) dokularındaki Na+/K+-ATPaz (EC 3.6.3.9), Ca+2-ATPaz (EC 3.6.3.8) ve Mg+2-ATPaz (EC 3.6.3.2) aktivitelerindeki değişimler araştırılmıştır. Samsat bölgesi ile karşılaştırıldığında Sitilce ve Bozova bölgesi balıklarının solungaç, karaciğer, bağırsak ve böbrek dokularında incelenen tüm ATPaz enzim aktivitelerinde anlamlı azalışlar gözlemlenirken, kas dokusu enzim aktivitelerinde bir değişim gözlenmemiştir. Çalışmamız Atatürk Baraj Gölü'ndeki kirleticilerin balıklarda iyon dengesi, iyon homeostazisi ve ozmoregülasyon mekanizmaları üzerinde toksik etkilere sahip olduğunu ve ATPazların sucul ekosistemlerde kirliliğin belirlenmesinde yararlı biyobelirteçler olarak kullanılabileceğini açıkça ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Adıyaman Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi

Proje Numarası

KMYOMAP/2021-0001

Etik Beyan

Adıyaman Üniversitesi Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurulu’ndan onay alındı (Tarih: 24/12/2020, Karar No:4, Protokol No: 2020/067)

Teşekkür

Adıyaman Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi'nin yöneticilerine ve çalışanlarına teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. Abdallah, S.M., Muhammed, R.E., Mohamed, R.E., Daous, H.E., Saleh, D.M., Ghorab, M.A., Chen, S., & El-Sayyad, G.S. (2024). Assessment of biochemical biomarkers and environmental stress indicators in some freshwater fish. Environmental Geochemistry and Health, 46, 464. https://doi.org/10.1007/s10653-024-02226-6
  2. Apiamu, A., Osawaru, S.U., Asagba, S.O., Evuen, U.F., & Achuba, F.I. (2022). Exposure of African catfish (Clarias gariepinus) to lead and zinc modulates membrane-bound transport protein: A plausible effect on Na+/K+-ATPase activity. Biological Trace Element Research, 200, 4160–4170. https://doi.org/10.1007/s12011-021-03005-5
  3. Atkinson, A., Gatemby, A.O., & Lowe, A.G. (1973). The determination of inorganic ortophosphate in biological systems. Biochimica et Biophysica Acta, 320, 195-204. https://doi.org/10.1016/0304-4165(73)90178-5
  4. Atlı, G., & Canlı, M. (2008). Characterization of branchial Na, K-ATPase from three freshwater fish species (Oreochromis niloticus, Cyprinus carpio, and Oncorhynchus mykiss). Turkish Journal of Zoology, 32, 299-304.
  5. Balaji, G., Nachiyappan, M., & Venugopal, R. (2015). Sub-lethal effect of cypermethrin on Ca+, Mg+ and Na+/K+ - ATPase activity in fresh water teleost, Cyprinus carpio. World Journal of Zoology, 10(3), 168-174. https://doi.org/10.5829/idosi.wjz.2015.10.3.9581
  6. Bayhan, Y.K. (2021). The fish fauna of the Atatürk Dam Lake (Adıyaman/Turkey). Natural and Engineering Sciences, 6, 237-255. https://doi.org/10.28978/nesciences.1036854
  7. Dane, H., & Sisman, T. (2020). A morpho-histopathological study in the digestive tract of three fish species influenced with heavy metal pollution. Chemosphere, 242, 125212. https://doi.org/10.1016/j.chemosphere.2019.125212
  8. Deenathayalan, U., Nandita, R., Kavithaa, K., Kavitha, V.S., Govindasamy, C., Al‑Numair, K.S., Alsaif, M.A., Cheon, Y.P., Arul, N., & Brindha, D. (2024). Evaluation of developmental toxicity and oxidative stress caused by zinc oxide nanoparticles in zebra fish embryos/larvae. Biotechnology and Applied Biochemistry, 196, 4954 4973. https://doi.org/10.1007/s12010-023-04791-5

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yapısal Biyoloji , Sucul Kültür ve Balıkçılık (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

14 Haziran 2025

Yayımlanma Tarihi

15 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

30 Aralık 2024

Kabul Tarihi

3 Mart 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 42 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Fırat, Ö., Temiz, Ö., & Fırat, Ö. (2025). Atatürk Barajı Gölü’ndeki sazanların (Cyprinus carpio L.) iyon homeostazisi ve ozmoregülasyonunda rol oynayan enzimler üzerine kirliliğin etkisi. Ege Journal of Fisheries and Aquatic Sciences, 42(2), 183-190. https://doi.org/10.12714/egejfas.42.2.10