Research Article

Atatürk Barajı Gölü'ndeki sazanların (Cyprinus carpio L.) iyon homeostazisi ve ozmoregülasyonunda rol oynayan enzimler üzerine kirliliğin etkisi

Volume: 42 Number: 2 June 15, 2025
TR EN

Atatürk Barajı Gölü'ndeki sazanların (Cyprinus carpio L.) iyon homeostazisi ve ozmoregülasyonunda rol oynayan enzimler üzerine kirliliğin etkisi

Öz

Atatürk Barajı Gölü Türkiye’deki en büyük baraj olması (i); çevresindeki yerleşim bölgelerindeki yoğun faaliyetlerden kaynaklı kirleticilerden etkilenmesi (ii); ekonomik, ticari ve besin değeri yüksek su ürünleri içermesi (iii); su kalitesinde ve/veya balıklarda istenmeyen değişimlerin insanları da etkileme potansiyeli (iv) nedeniyle son yıllarda toksikolojik araştırmaların odağı halindedir. Sunulan çalışmada baraj gölünün Adıyaman il sınırlarındaki göreceli olarak temiz olan Samsat ve kentsel aktivitelerden etkilenen Sitilce bölgeleri ile Şanlıurfa il sınırlarındaki tarımsal aktivitelerden etkilenen Bozova bölgesinde 2021 yılının Eylül ayında yakalanan sazanların (Cyprinus carpio) dokularındaki Na+/K+-ATPaz (EC 3.6.3.9), Ca+2-ATPaz (EC 3.6.3.8) ve Mg+2-ATPaz (EC 3.6.3.2) aktivitelerindeki değişimler araştırılmıştır. Samsat bölgesi ile karşılaştırıldığında Sitilce ve Bozova bölgesi balıklarının solungaç, karaciğer, bağırsak ve böbrek dokularında incelenen tüm ATPaz enzim aktivitelerinde anlamlı azalışlar gözlemlenirken, kas dokusu enzim aktivitelerinde bir değişim gözlenmemiştir. Çalışmamız Atatürk Baraj Gölü'ndeki kirleticilerin balıklarda iyon dengesi, iyon homeostazisi ve ozmoregülasyon mekanizmaları üzerinde toksik etkilere sahip olduğunu ve ATPazların sucul ekosistemlerde kirliliğin belirlenmesinde yararlı biyobelirteçler olarak kullanılabileceğini açıkça ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Supporting Institution

Adıyaman Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi

Project Number

KMYOMAP/2021-0001

Ethical Statement

Adıyaman Üniversitesi Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurulu’ndan onay alındı (Tarih: 24/12/2020, Karar No:4, Protokol No: 2020/067)

Thanks

Adıyaman Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi'nin yöneticilerine ve çalışanlarına teşekkür ederiz.

References

  1. Abdallah, S.M., Muhammed, R.E., Mohamed, R.E., Daous, H.E., Saleh, D.M., Ghorab, M.A., Chen, S., & El-Sayyad, G.S. (2024). Assessment of biochemical biomarkers and environmental stress indicators in some freshwater fish. Environmental Geochemistry and Health, 46, 464. https://doi.org/10.1007/s10653-024-02226-6
  2. Apiamu, A., Osawaru, S.U., Asagba, S.O., Evuen, U.F., & Achuba, F.I. (2022). Exposure of African catfish (Clarias gariepinus) to lead and zinc modulates membrane-bound transport protein: A plausible effect on Na+/K+-ATPase activity. Biological Trace Element Research, 200, 4160–4170. https://doi.org/10.1007/s12011-021-03005-5
  3. Atkinson, A., Gatemby, A.O., & Lowe, A.G. (1973). The determination of inorganic ortophosphate in biological systems. Biochimica et Biophysica Acta, 320, 195-204. https://doi.org/10.1016/0304-4165(73)90178-5
  4. Atlı, G., & Canlı, M. (2008). Characterization of branchial Na, K-ATPase from three freshwater fish species (Oreochromis niloticus, Cyprinus carpio, and Oncorhynchus mykiss). Turkish Journal of Zoology, 32, 299-304.
  5. Balaji, G., Nachiyappan, M., & Venugopal, R. (2015). Sub-lethal effect of cypermethrin on Ca+, Mg+ and Na+/K+ - ATPase activity in fresh water teleost, Cyprinus carpio. World Journal of Zoology, 10(3), 168-174. https://doi.org/10.5829/idosi.wjz.2015.10.3.9581
  6. Bayhan, Y.K. (2021). The fish fauna of the Atatürk Dam Lake (Adıyaman/Turkey). Natural and Engineering Sciences, 6, 237-255. https://doi.org/10.28978/nesciences.1036854
  7. Dane, H., & Sisman, T. (2020). A morpho-histopathological study in the digestive tract of three fish species influenced with heavy metal pollution. Chemosphere, 242, 125212. https://doi.org/10.1016/j.chemosphere.2019.125212
  8. Deenathayalan, U., Nandita, R., Kavithaa, K., Kavitha, V.S., Govindasamy, C., Al‑Numair, K.S., Alsaif, M.A., Cheon, Y.P., Arul, N., & Brindha, D. (2024). Evaluation of developmental toxicity and oxidative stress caused by zinc oxide nanoparticles in zebra fish embryos/larvae. Biotechnology and Applied Biochemistry, 196, 4954 4973. https://doi.org/10.1007/s12010-023-04791-5

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Structural Biology , Aquaculture and Fisheries (Other)

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

June 14, 2025

Publication Date

June 15, 2025

Submission Date

December 30, 2024

Acceptance Date

March 3, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 42 Number: 2

APA
Fırat, Ö., Temiz, Ö., & Fırat, Ö. (2025). Atatürk Barajı Gölü’ndeki sazanların (Cyprinus carpio L.) iyon homeostazisi ve ozmoregülasyonunda rol oynayan enzimler üzerine kirliliğin etkisi. Ege Journal of Fisheries and Aquatic Sciences, 42(2), 183-190. https://doi.org/10.12714/egejfas.42.2.10