Türkiye su ürünleri endüstrisinin rekabet gücünün değerlendirilmesi

Çağatay Yıldırım; Hatice Türkten; Vedat Ceyhan

doi:10.12714/egejfas.39.3.10

EN TR

Evaluation of competitiveness power of fishing and aquaculture industry in Turkey

Abstract

There has been a significant lack of data on product and input markets, aquaculture consumption characteristics, production, distribution and marketing issues, and supply and value chain in Turkish fishing and aquaculture sectors. Therefore, the study examined the competitiveness of the Turkish aquaculture industry. Time series data belonging the time period of 1976-2020 gathered from Food and Agriculture Organization (FAO), World Trade Organization and Turkish Statistical Institute (TURKSTAT) were used in the study. In the research, the competitiveness of the Turkish fishing and aquaculture sector has been explored by using the Balassa index, total factor productivity and production costs. The research results show that the fisheries in Turkey are small-scale, technological level are insufficient and there are financial problems. Based on the revealed comparative advantage (RCA) values of the world and EU, which are 0.65 and 1.86, respectively, Turkey 's has competitive power over EU countries, while the reverse is the case for the world. Although fisheries supply chain has been established in Turkey, the value chain has not yet been fully established and activated. The study suggests increasing the efficiency in aquaculture production, having a strong interaction with the market during the production phase, having a high awareness of the price trends and consumer needs throughout the supply chain, using modern production and distribution technologies, and developing effective extension/education activities to reach the desired point in the Turkish aquaculture sector. Quality standards should be at the international level to increase export opportunities and competitiveness of Turkish aquaculture sector.

Keywords

Türkiye su ürünleri endüstrisinin rekabet gücünün değerlendirilmesi

Öz

Türkiye su ürünleri sektöründe girdi ve ürün piyasaları, tüketim karakteristikleri, üretim, pazarlama ve dağıtım konuları ile birlikte arz ve değer zinciri hakkında önemli düzeyde veri ve bilgi eksikliği vardır. Söz konusu veri eksikliğini azaltmak için bu araştırmada Türkiye su ürünleri endüstrisinin rekabet gücünün belirlenmesi ve değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma verileri Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) ve Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütünden (FAO) elde edilmiştir. Su ürünleri üretimi ve ticaretiyle ilgili değişkenlere ait 1976-2020 yıllarını kapsayan zaman serisi verileri kullanılmıştır. Türkiye su ürünleri sektörünün rekabet gücü Balassa indeksi, toplam faktör verimliliği ve maliyetler dikkate alınarak ortaya konulmuştur. Araştırma sonuçları, Türkiye’de su ürünleri işletmelerinin küçük ölçekli olduğunu, teknolojik imkanlarının yetersiz kaldığını ve finansman sorunları bulunduğunu göstermiştir. Türkiye su ürünleri endüstrisinin rekabet gücünü gösteren açıklanmış karşılaştırmalı üstünlük (RCA) değeri dünyaya karşı 0.65, AB ülkelerine karşı ise 1.86’dır. Türkiye’nin dünyada rekabet gücü düşük düzeydedir ancak AB ülkelerine karşı mukayeseli üstünlüğü vardır. Türkiye su ürünlerinde arz zinciri vardır, fakat değer zinciri tam olarak oluşturulamamıştır. Türkiye’nin su ürünleri sektöründe arzu edilen yere gelinebilmesi için su ürünleri üretim ve verimliliğinin artırılması, üretim aşamasından itibaren piyasa ile kuvvetli iletişim ve etkileşimde olunması, avcı ve yetiştiriciler ile birlikte arz zincirindeki aktörlerin fiyat eğilimleri, tüketici istek ve ihtiyaçları konusunda farkındalık sahibi olması, üretim ve dağıtımda modern teknolojilerin kullanılması ve yayım/eğitim faaliyetlerinin etkin bir şekilde gerçekleştirilmesi önemlidir. Türkiye su ürünleri sektöründe ihracat imkânları ve rekabet gücünün artırılması için kalite standartlarının uluslararası düzeyde olması sağlanmalıdır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Adamkiewicz, H.G. (2019). The dimensions of national competitiveness: The empirical analysis based on The World Economic Forum's data. Economics and Business Review, 5(3) 92-117. DOI:10.18559/ebr.2019.3.6
Akmermer, B., & Ayyıldız, H. (2010). Türkiye su ürünleri sektörünün rekabet edebilirliğinin Porter'ın elmas modeli ile değerlendirilmesi. Menba Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dergisi, 7(1), 34-45.
Altay, O., & Gacaner, A. (2003). Turkey's dynamics of competition: A comparative analysis of competitiveness of the textile and clothing industry. VII. ERC/METU International Economy Congress 2003, Ankara, Turkey: Proceeding book.
Arezki, R., Moreno-Dodson, B., Fan, R.Y., Gansey, R., Nguyen, H., Nguyen, M.C., & El-Mallakh, N. (2020). Trading Together: Reviving Middle East and North Africa Regional Integration in the Post-Covid Era. World Bank Publications. DOI:10.1596/978-1-4648-1639-0
Arslan, N., & Tatlıdil, H. (2012). Defining and measuring competitiveness: a comparative analysis of Turkey with 11 potential rivals. International Journal of Basic & Applied Sciences, 12(2), 31-43.
Aybudak, U. (2020). Dünya-Sistemine Entegrasyon ve İslamcı Hareketlerin Metot Seçimi Arasındaki İlişki: Türkiye Örneği. Doktora tezi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Aydın, A., Byashimov, G., & Yaykaşlı, M. (2014). Karadeniz ülkelerinin rekabet gücü analizi: su ürünleri sektörü örneği. Alinteri Journal of Agriculture Science, 26(1), 32-37.
Aydoğan, M., Uysal, O., Candemir, S., Beşen, T., Çöteli, F.T., Emre, M., & Korkut, S.O. (2019). Su Ürünleri Desteklerinin Etkilerinin Analizi. Samsun, Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü yayınları.

Balassa, B. (1965). Trade liberalisation and "revealed" comparative advantage 1. The Manchester School, 33(2), 99-123. DOI:10.1111/j.1467-9957.1965.tb00050.x
Bandura, R. (2005). Measuring Country Performance and State Behavior: A Survey of Composite Indices. New York: Office of Development Studies, United Nations Development Programme (UNDP).
Bashimov, G., & Aydın, A. (2016). Su ürünleri sektörünün rekabet gücünün analizi: Rusya örneği. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 3(3), 205-210.
Bashimov, G. (2017). Türkmenistan'ın açıklanmış karşılaştırmalı üstünlükler yöntemiyle rekabet gücünün analizi. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 7(14), 132-144. DOI:10.17828/yalovasosbil.359855
Bashimov, G., & Aydın, A. (2018). Su ürünleri sektörünün rekabet gücünün analizi: Baltık Ülkeleri örneği. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 5(1), 48-55. DOI:10.30803/adusobed.297810
Beckley, M. (2018). Unrivaled: Why America will remain the world's sole superpower. Cornell University Press. DOI: 10.7591/9781501724794
BENTHIS. (2016). Yedinci Çerçeve Programı BENTHIS Projesi, Proje No:312088, Sosyo-Ekonomi iş paketi raporu. Samsun.
Canan, S., & Ceyhan, V. (2016). Total factor productivity change and innovation in farms producing paddy in Bafra District of Samsun, Turkey. Costos e Agronegocio on online, 12(1): 201-219.
Candemir, S., & Dağtekin, M. (2020). Türkiye su ürünleri üretimi ve yeterlilik endekslerinin tahmini. Acta Aquatica Turcica, 16(3), 409-415. DOI:10.22392/actaquatr.700858
Ceyhan, (2019). Su Ürünleri Ekonomisi, TÜBA II. Gıda ve Sağlık Beslenme Sempozyumu, Samsun, Türkiye. Bildiriler Kitabı.
Ceyhan, V., & Emir, M. (2015). Structural and economic analysis of Turkish fishmeal and fish oil. Turkish Journal of Fisheries and Aquatic Sciences, 15(4), 841-850.
Ceyhan, V., & Gene, H. (2014). Productive efficiency of commercial fishing: evidence from the Samsun Province of Black Sea, Turkey. Turkish Journal of Fisheries and Aquatic Sciences, 14(2), 309-320. DOI:10.4194/1303-2712-v14_2_02
Cho, D.S. & Moon, H. C. (2000). From Adam Smith to Michael Porter: Evolution of Competitiveness Theory. World Scientific Publishing Co. Pte. Ltd. DOI:10.1142/4531
Coelli, T. (1998). A multi-stage methodology for the solution of orientated DEA models. Operations Research Letters, 23, 143-149. DOI:10.1016/s0167-6377(98)00036-4
Collignon, S., & Esposito, P. (2017). Measuring European Competitiveness at the Sectoral Level. European Trade Union Institute, Brussels.
Dağdeviren, M., & Yüksel, İ. (2010). A fuzzy analytic network process (ANP) model for measurement of the sectoral competititon level (SCL). Expert Systems With Applications, 37(2), 1005-1014. DOI:10.1016/j.eswa.2009.05.074
De Silva, D.A.M. (2011). Value chain of fish and fishery products: origin, functions and application in developed and developing country markets. Food and Agriculture Organization, 63, 1-53.
Demir, N., & Aksoy, A. (2021). Competitive power of Turkey's aquaculture sector and comparison with other leading countries. Marine Science and Technology Bulletin, 258-268. DOI:10.33714/masteb.937890
Dogan, K. (2017). Su ürünleri kooperatiflerinin Türkiye'deki dünü, bugünü ve geleceği. Turkish Journal of Aquatic Sciences, 32(1), 21-35. DOI:10.18864/TJAS201703
Ekmekçi, H., & Gül, M. (2017). Alabalık işletmelerinin ekonomik yapısı ve sorunları: Fethiye İlçesi örneği. Türk Tarım-Gıda Bilim ve Teknoloji dergisi, 5(1), 33-42. DOI:10.24925/turjaf.v5i1.33-42.806
Erkan, B. (2013). Türkiye'nin tekstil ve hazır giyim sektörü ihracatında uluslararası rekabet gücünün belirlenmesi. Anadolu University Journal of Social Sciences, 13(1), 93-110.
Esmaeili, A. (2014). Revealed comparative advantage and measurement of international competitiveness for dates. Journal of International Food & Agribusiness Marketing, 26(3), 209-217. DOI:10.1080/08974438.2014.909280
FAO. (2018). The state of world fisheries and aquaculture 2018 - Meeting the sustainable development goals. Rome. Licence: CC BY-NC-SA 3.0 IGO.
FAO. (2019). Global Statistical Collection. Alıntılanma adresi: http://www.fao.org/fishery/en (08.07.2021)
Färe, R., Grifell‐Tatjé, E., Grosskopf, S., & Knox Lovell, C. A. (1997). Biased technical change and the Malmquist productivity index. Scandinavian Journal of Economics, 99(1), 119-127. DOI:10.1111/1467-9442.00051
Freudenberg, M. (2003). Composite indicators of country performance: A critical assessment. OECD STI Working Papers, 16.
Halkos, G. (2019). Examining the level of competition in the energy sector. Energy Policy, 134, 1-6. DOI:10.1016/j.enpol.2019.110951
Hasdemir, M., Ceyhan, V., Yazıcı, E., Gül, U., Özüdoğru, T., Taşdan, K., & Yavuz, G. (2018). Orta ve Doğu Karadeniz Bölgesinde Balıkçıların Gemilerini Avcılıktan Çıkarma Karar Süreci ve Destekleme Politikasının Etkileri Projesi Sonuç Raporu. Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü, Ankara.
Havrila, I., & Gunawardana, P. (2003). Analysing comparative advantage and competitiveness: an application to Australia's textile and clothing industries. Australian Economic Papers, 42(1), 103-117. DOI:10.1111/1467-8454.00189
Hidaka, T., & Torii, T. (2005). Evaluation of status and competitive advantage of tuna aquaculture in Australia. Journal of Rural Problems, 41(3), 13-21. DOI:10.7310/arfe1965.41.309
Hossain, M. B. (2006). Export performance of Bangladesh's fisheries sector. The Journal of Developing Areas, 39(2), 63-77. DOI:10.1353/jda.2006.0005
Huntington, T. C., & Hasan, M. R. (2009). Fish as feed inputs for aquaculture-practices, sustainability and implications: a global synthesis. FAO Fisheries and Aquaculture Technical Paper, 518, 1-61.
Kaitila, V., & Widgrén, M. (1999). Revealed Comparative Advantage in Trade Between the European Union and the Baltic States. ETLA Discussion Papers.
Kara, O., & Erkan, B. (2011). Türkiye'nin emek yoğun mal ihracatındaki karşılaştırmalı üstünlüklerin makro ekonomik büyüklüklerle ilişkisi. International Journal of Economic & Social Research, 7(1), 67-93.
Keskingöz, H. (2018). Sanayi Sektöründe Rekabet Gücünün Ölçümü: Türkiye Örneği. Third Sector Social Economic Review, 53(3), 865. DOI: 10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.18.09.967
Kuşat, M., & Kuşat, N. (2019). Su ürünleri sektörü rekabet gücü analizi: Türkiye ve 5 lider ülke örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi Eğirdir Su Ürünleri Fakültesi Dergisi, 15(1), 43-54. DOI:10.22392/egirdir.436866
Lee, Y., & Chang, J. B. (2014). Price Elasticity of Individual Brand in Seafood Products: Interval Censored Data via Bayesian Method. Association’s 2014 AAEA Annual Meeting, Minnesota, Minneapolis.
Lockyer, S., & Stanner, S. (2016). Diet and gout-what is the role of purines? Wiley Online Library. DOI:10.1111/nbu.12205
Lovrinčević, Ž., Mikulić, D., & Rajh, E. (2008). Comparison of methodologies for measuring national competitiveness-Competitive position of Croatian economy. Ekonomski pregled, 59(11), 603-645.
Malmquist, S. (1953). Index numbers and indifference surfaces. Trabajos de estadística, 4(2), 209-242. DOI10.1007/BF03006863
Marczak, M., & Beissinger, T. (2018). Competitiveness at the country-sector level: New measures based on global value chains. The IZA Institute of Labor Economics. IZA DP No. 11499, 69p.
Moon, H.C., Rugman, A.M., & Verbeke, A. (1998). A generalized double diamond approach to the global competitiveness of Korea and Singapore. International business review, 7(2), 135-150. DOI:10.1016/S0969-5931(98)00002-X
Ndong, D., Chen, Y.-Y., Lin, Y.-H., Vaseeharan, B., & Chen, J.-C. (2007). The immune response of tilapia Oreochromis mossambicus and its susceptibility to Streptococcus iniae under stress in low and high temperatures. Fish & Shellfish Immunology, 22(6), 686-694. DOI:10.1016/j.fsi.2006.08.015
Pilinkienė, V. (2014). Evaluation of international competitiveness using the revealed comparative advantage indices: The case of the Baltic States. Mediterranean Journal of Social Sciences, 5(13), 353. DOI:10.5901/mjss.2014.v5n13p353
Porter, M.E. (1990). The competitive advantage of nations. Competitive Intelligence Review, 1(1), 14. DOI:10.1002/cir.3880010112
Porter, M. E. (2000). Location, competition, and economic development: Local clusters in a global economy. Economic Development Quarterly, 14(1), 15-34. DOI:10.1177/089124240001400105
Riaz, K., & Jansen, H.G.P. (2012). Spatial patterns of revealed comparative advantage of Pakistan's agricultural exports. Pakistan Economic and Social Review, 97-120.
Saraçoğlu, B., & Nezir, K. (2000). Makarna bisküvi ve buğday unu sanayilerinde türkiye''nin uluslararası rekabet gücü. İktisat İşletme ve Finans, 15(173), 38-50. DOI:10.3848/iif.2000.173.3124
Schuurhuizen, R., Van Tilburg, A., & Kambewa, E. (2006). Fish in Kenya: the Nile-perch chain. Frontis, 155-164.
Sonoda, D.Y., Campos, S. K., Cyrino, J.E.P., & Shirota, R. (2012). Demand for fisheries products in Brazil. Scientia Agricola, 69, 313-319. DOI:10.1590/S0103-90162012000500005
Stanovnik, P., & Kovačič, A. (2000). Measuring competitiveness of national economies with emphasis on Slovenia. Institute for Economic Research, Ljubljana.
Tarım ve Orman Bakanlığı. (2005). TR90 Doğu Karadeniz Bölgesinde Su Ürünleri Pazarlama Kanalları, Stratejik Planı, Ankara.
Tarım ve Orman Bakanlığı. (2021). Tarım ve Orman Bakanlığı Su Ürünleri İstatistikleri. Alıntılama adresi: https://www.tarimorman.gov.tr/BSGM/Belgeler/Icerikler/Su Ürünleri Veri ve Dökümanları/Su-Urunleri-İstatistikleri-temmuz-2021-1.pdf (25.08.2021)
Terzi, Y. E. (2018). Samsun İlinde Kültür Balıkçılığı Yapan İşletmelerin Sosyo-Ekonomik Yapısının Ortaya Konulması. Yüksek Lisans Tezi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun.
TÜİK. (2020). Türkiye İstatistik Kurumu Su Ürünleri İstatistikleri. Alıntılama adresi: http://tuik.gov.tr/PreTablo.do?alt_id=1005 (13.07.2021)
Tveteras, R., & Bjorndal, T. (2001). Production, competition and markets: the evolution of the salmon aquaculture industry. Nato Asi Series A Life Sciences, 314, 32-51.
Wijnands, J.H.M., van Berkum, S., & Verhoog, D. (2015).. Measuring Competitiveness of Agro-Food İndustries: The Swiss Case. OECD Food, Agriculture and Fisheries Papers, No. 88, OECD Publishing, Paris, DOI:10.1787/5jrvvkrhtmwg-en
Yılmaz, S. (2015). Balık Tüketim Alışkanlıkları. II. Marmara Denizi Sempozyumu, İstanbul, Türkiye: Bildiriler Kitabı.
Zinnes, C., Eilat, Y., & Sachs, J. (2001). Benchmarking competitiveness in transition economies. Economics of Transition, 9(2), 315-353. DOI:10.1111/1468-0351.00078

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Balıkçılık Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Çağatay Yıldırım ^*
0000-0002-4121-5564
Türkiye

Hatice Türkten
0000-0003-2037-7756
Türkiye

Vedat Ceyhan
0000-0003-2336-0212
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

15 Eylül 2022

Gönderilme Tarihi

28 Ekim 2021

Kabul Tarihi

2 Şubat 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 39 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.12714/egejfas.39.3.10

IZ

https://izlik.org/JA58HZ48NT

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Yıldırım, Ç., Türkten, H., & Ceyhan, V. (2022). Türkiye su ürünleri endüstrisinin rekabet gücünün değerlendirilmesi. Ege Journal of Fisheries and Aquatic Sciences, 39(3), 243-252. https://doi.org/10.12714/egejfas.39.3.10

Analysis of Leading Countries in Sea Bream (Sparus aurata) Export Performance with Multi-Criteria Decision-Making Methods

Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences

https://doi.org/10.35229/jaes.1718108

Aquaculture Competitiveness of China, Norway and Türkiye: Revealed Comparative Advantage and Product Mapping

Acta Aquatica Turcica

https://doi.org/10.22392/actaquatr.1647214

Türkiye su ürünleri endüstrisinin rekabet gücünün değerlendirilmesi

Evaluation of competitiveness power of fishing and aquaculture industry in Turkey

Abstract

Keywords

Türkiye su ürünleri endüstrisinin rekabet gücünün değerlendirilmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

TÜRK SİVİL HAVA TAŞIMACILIĞI ENDÜSTRİSİNİN REKABET GÜCÜNÜN DEĞERLENDİRİLMESİ

TÜRKİYE’NİN BUĞDAY VE PAMUK İHRACAT REKABET GÜCÜNÜN OECD, AB27 VE G7 ÜLKELERİ İLE KARŞILAŞTIRILMASI

KÜMELENME MEKANİZMALARI VE YEREL SEKTÖREL SİNERJİLER: TRABZON’DA TÜRK SOMONU (ALABALIK) SEKTÖRÜ

Import and Export Dynamics of Fishing Hooks and Equipment in Türkiye: A Twenty-Year Analysis

Türkiye’de balıkçılık ve su ürünleri yetiştiriciliği sektörünün mavi ekonomi bağlamında büyüme beklentileri

Comparative analysis of Türkiye's competitiveness with major countries in fisheries exports

Analysis of Leading Countries in Sea Bream (Sparus aurata) Export Performance with Multi-Criteria Decision-Making Methods

Aquaculture Competitiveness of China, Norway and Türkiye: Revealed Comparative Advantage and Product Mapping