Türkiye’de üçüncü kuşak balıkçı gemisi geri-alım programının analizi

Türkiye’de üçüncü geri-alım programı, Tarım ve Orman Bakanlığı Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü tarafından, 2014 yılı 29023 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Tarımsal Destek Tebliği-Balıkçı Gemisini Avcılıktan Çıkarılacaklara Yapılan Destekleme Tebliği” ile başlamıştır. Bu çalışma, üçüncü kuşak balıkçı gemisi geri-alım programını değerlendirmektedir. Bu programda 10 metreden büyük 191 balıkçı gemisi arasından, örneklem hesaplanarak basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile 89 balıkçı gemisi sahibi ile görüşülmüştür. En fazla gemi alımı Marmara (%38), en az gemi alımı da Ege (%15) ve Akdeniz Bölgesinden (%15) yapılmıştır. En fazla 10-12 metre arası balıkçı gemisi geri-alımı gerçekleşmiştir. Sadece bir balıkçı, 31 metre ve üzeri balıkçı gemisi sahibi olarak programdan yararlanmıştır. Geriye kalan 9 gemi 12 metreden büyük 23 metreden küçüktür. Devredilen gemilerin %95’i küçük ölçekli balıkçı gemisi kategorisinde yer almaktadır. Geri-alım programı kapsamında devredilen gemilerin %41’i, 3-90 gün arasında denize çıkmış, %4’ü ise 2015 yılı içerisinde hiç denize çıkmamıştır. Ancak balıkçı gemilerini devreden kişilerin %60’ı ikinci bir gemiye sahiptir. Balıkçıların %85’i devrettikleri gemide tayfa çalıştırdığı ve bu tayfaların %73’ü aile dışındaki kişilerden oluştuğu halde programın tayfalara yönelik herhangi bir içeriğinin olmaması eleştirilebilir. Sonuç olarak; üçüncü kuşak geri-alım programında 22,5 milyon lira (8,3 milyon $) karşılığında 191 gemi geri alınmıştır. Ancak görüşülen balıkçıların %77’sinin balıkçılık sektöründe çalışmaya devam etmesi ve %26’sınıngeri-alım programından aldıkları destekleme ile yeni bir balıkçı gemisi alarak balıkçılık yapmaya devam etmektedir. Bu nedenlerle, balıkçılık yöneticileri geri-alım programlarının stoklar üzerindeki av baskısı ile ilgili etkileri dikkate almalıdır. Geri-alım programının amaçlarına ulaşıp ulaşmadığı yöneticilerce sorgulanmalı ve takip eden programlar gerekli değişiklikler yapılarak uygulamaya geçirilmelidir.

The third buy-back program in Turkey entered into force in 2014 with the Notice No. 29023 of the Official Gazette titled “Notice of Agricultural Support-Official Notice of Decommissioning of Fishing Vessels”, issued by the Directorate of Fishery and Aquaculture of the Ministry of Agriculture and Forestry. This study is an evaluation of the third generation of the program. In this study, simple random sampling method was used to interview 89 vessel owners out of a total number of 191 vessels which are longer than 10 meters. The biggest number of buy-backs was in Marmara Region (38%), followed by the Agean (15%) and the Mediterranean (15%) regions. Most of the decommissioned vessels were 10-12 meters in length. The only fisher that benefited from the program was the owner of a vessel longer than 31 meters. The remaining 9 vessels were longer than 12 meters and shorter than 23 meters. In the scope of the program, 95% of the buy-back vessels are in the small-scale category. Among those, 41% of the vessels were in use for 3-90 days, while 4% had never been used within the year 2015. However, 60% of the owners who handed over their vessels also owned a second boat. Although 85% of the fishers employed a crew on-board and 73% of their crew were not family members, the fact that the program lacks a component for the crew can also be criticised. In conclusion; the third generation buy-back program bought a total of 191 vessels for 22.5 Million Turkish Liras ($8.3M US). However, since 77% of the interviewees continued fishing with their second boat and 26% bought a new boat with the support they were granted. Therefore all details of the results and the success of the buy-back programs should be evaluated by the authorities and future programs should be put into practice with necessary amendments.