Gediz Deltası dalyan alanlarının (İzmir Körfezi) yüzey sedimentlerinde ağır metal kirliliğinin değerlendirilmesi

Esin Uluturhan Suzer; Aynur Kontaş; Elif Can Yılmaz

doi:10.12714/egejfas.2015.32.2.04

TR

Gediz Deltası dalyan alanlarının (İzmir Körfezi) yüzey sedimentlerinde ağır metal kirliliğinin değerlendirilmesi

Öz

Bu çalışma kapsamında Gediz Deltasında yer alan Kırdeniz, Homa ve Çilazmak Dalyanları ile Çamaltı Tuzlası kıyılarından alınan yüzey sedimentlerinde ağır metal konsantrasyonları saptanmıştır. Zenginleşme faktörleri (EF) hesap edilerek, metal kirliliğinin muhtemel kaynakları belirlenmiş ve sediment kalite kriterlerine (SQG) göre sediment kalitesi ve kirlilik düzeyleri tespit edilmiştir. En yüksek metal konsantrasyonları, Çamlatı Tuzlası, Kırdeniz ve Çilazmak Dalyanlarında saptanmıştır. Tüm çalışma bölgesi için Pb, Cr, Ni’ nin yansıra özellikle Çilazmak ve Çamaltı Tuzlası alanlarında Hg kirlilikleri antropojenik kaynaklıdır. Çalışma alanının tümünde Ni konsantrasyonları PEL değerinin, Pb ve Cr seviyeleri ise TEL değerinin üstündedir. SOQ kriterlerine göre tüm istasyonlar Ni ve Cr açısından aşırı kirli; Pb için ise kısmen kirli olarak sınıflandırılmıştır. En yüksek kirlilik dereceleri Kırdeniz ve Çilazmak Dalyanlarında tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Gediz Deltası, ağır metal, kirlilik, sediment, sediment kalite kriteri

References

Altun, Ö., Saçan, M., Türker, E., Kimiran, A., 2009. Water quality and heavy metal monitoring in water and sediment samples of the Küçükçekmece Lagoon, Turkey (2002–2003). Environmental Monitoring and Assessment,151: 345–362. doi: 10.1007/s10661-008-0276-8
Atılgan, I., Egemen, Ö., 2001. Güllük ve Homa lagünü sedimentlerinde karbon yanabilen madde ve bazı ağır metal (Cu, Zn) düzeylerinin karşılaştırmalı olarak araştırılması. Ege Journal of Fisheries and Aquatic Sciences,18 (1–2):225–232.
Çağırankaya, S.S, Meriç, B.T., 2013. Türkiye’nin Önemli Sulak Alanları: Ramsar Alanlarımız. Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Doga Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Hassas Alanlar Dairesi Başkanlığı, Ankara, Türkiye, 97-107.
Davutluoğlu, O. I., Seckin, G., Kalat, D.G., Yılmaz, T., Ersu, C.B., 2010. Speciation and implications of heavy metal content in surface sediments of Akyatan Lagoon-Turkey. Desalination, 260:199-210. doi:10.1016/j.desal.2010.04.031
Gülşen, F.D., 2014. Historical trends of heavy metals in sediment from Izmir Bay. Dokuz Eylül University Graduate School of Natural and Applied Sciences, Master thesis.
Hakanson, L., 1980. An ecological risk index for aquatic pollution control-a sedimentological approach. Water Research, 14: 975–1001. doi:10.1016/0043-1354(80)90143-8.
Kucuksezgin, F., Uluturhan, E., Batki, H., 2008. Distribution of heavy metals in water, particulate matter and sediments of Gediz River (Eastern Aegean). Environmental Monitoring and Assessment, 141: 213–225.
doi: 10.1007/s10661-007-9889-6

Kucuksezgin F., Kontas,A., Uluturhan, E., 2011. Evaluations of heavy metal pollution in sediment and Mullus barbatus from the Izmir Bay (Eastern Aegean) during 1997–2009. Marine Pollution Bulletin, 62(7): 1562-1571. doi:10.1016/j.marpolbul.2011.05.012
Long, E.R., MacDonald, D.D., Smith, S.L., Calder, F.D., 1995. Incidence of adverse biological effects within ranges of chemical concentrations in marine and estuarine sediments. Environmental Management,19: 81–97. doi: 10.1007/BF02472006
MacDonald, D.D., Ingersoll, C.G., Berger, T.A., 2000. Development and evaluation of consensus-based sediment quality guidelines for freshwater ecosystems. Archives Of Environmental Contamination And Toxicology ,39: 20–31. doi: 10.1007/s002440010075
MAP (Mediterranean Action Plan)., 1987. Assessment of the state of pollution of the Mediterranean Sea by mercury and mercury compounds. Tech. Rep. Series 18, UNEP, Athens.
Muthu, S.R., Jayaprakash, M., 2008. Distribution and enrichment of trace metals in marine sediments of Bay of Bengal, off Ennore, South-east coast of India. Environmental Geology, 5(1): 207–217. doi: 10.1007/s00254-007-1156-1
Parlak, H., Çakır, A., Boyacıoğlu, M., Çakal Arslan, Ö., 2006. Heavy metal deposition in sediments from the delta of the Gediz River (Western Turkey): a preliminary study. Ege Journal of Fisheries and Aquatic Sciences, 23 (3–4): 445–448.
Salomons, W., Fostner, V., 1984. Metals in the Hydrocycle, pp 63-93.
Taş, E.Ç., Ergen, Z., Sunlu, U., 2009. 2002-2004 yılları arasında Homa Lagünü’nde (İzmir Körfezi) toplanan Hediste diversicolor’da ve yaşadığı sedimentte ağır metal düzeylarinin (Cd, Cu, Zn, Pb, Cr, Fe) araştırılması. Ege Üniversitesi Su Ürünleri Dergisi, 3:179-185.
Taylor, S.R., 1972. Abundance of chemical elements in the continental crust; a new table. Geochimica et Cosmochimica Acta, 28:1273. doi:10.1016/0016-7037(64)90129-2
Turekian, K.K., Wedepohl, K.H., 1961. Distribution of the elements in some major units of the earth’s crust. Geological Society of American Bulletin, 72, 175-192. doi: 10.1130/0016-7606(1961)72[175:DOTEIS]2.0.CO;2
Uluturhan, E., Kontas, A., Can, E., 2011. Sediment concentrations of heavy metals in the Homa Lagoon (Eastern Aegean): Assessment of contamination and ecological risks. Marine Pollution Bulletin, 62(9):1989–1997. doi:10.1016/j.marpolbul.2011.06.019
UNEP., 1978 Preliminary report on the state of pollution of the Mediterranean Sea. Ingovermental review Meeting of Mediterranean Coastal States on the Mediterranean Action Plan. UNEP/IG.11/INF 4.
UNEP. (1982). Reference Methods for Marine Pollution Studies. No:14.
UNEP Determination of total Hg in marine sediments and suspended solids by cold vapour AAS. Reference Methods for Marine Pollution Studies 26. 1985a.
UNEP Determination of total cadmium in marine sediments by flameless AAS. Reference Methods for Marine Pollution Studies 27. 1985b.
UNEP Determination of total chromium in marine sediments by flameless AAS. Reference Methods for Marine Pollution Studies 31. 1985c.
UNEP Determination of total lead in marine sediments by flameless AAS. Reference Methods for Marine Pollut. Studies 34. 1985d.
Whitehead, N.E., Oregioni, B., Fukai, R., 1985. Temel levels of trace metals in Mediterranean sediments. In: VII Journées Etud. Pollutions, CIESM, 233–240.
Yavaş, Ö., 2001. The contamination effects of the activities of Gediz Basin to the Gediz River. Dokuz Eylul university, the Graduate School of Natural and Applied Sciences, Marine Science and Technology, Masters thesis, İzmir.
Zhang, L., Ye, X., Feng, H., Jing, Y., Ouyang, T., Yu, X., 2007. Heavy metal contamination in western Xiamen Bay sediments and its vicinity, China. Marine Pollution Bulletin 54: 974–982.
doi:10.1016/j.marpolbul.2007.02.010.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

-

Authors

Esin Uluturhan Suzer

Aynur Kontaş

Elif Can Yılmaz

Publication Date

January 15, 2016

Submission Date

January 15, 2016

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2015 Volume: 32 Number: 2

DOI

https://doi.org/10.12714/egejfas.2015.32.2.04

IZ

https://izlik.org/JA29AS34ER

Cite

RIS / Bibtex

APA

Uluturhan Suzer, E., Kontaş, A., & Yılmaz, E. C. (2016). Gediz Deltası dalyan alanlarının (İzmir Körfezi) yüzey sedimentlerinde ağır metal kirliliğinin değerlendirilmesi. Ege Journal of Fisheries and Aquatic Sciences, 32(2), 79-87. https://doi.org/10.12714/egejfas.2015.32.2.04