Araştırma Makalesi
BibTex RIS Kaynak Göster

Jeotermal Akışkanın Hidrokimyasal Karakterizasyonunun Belirlenmesi: Simav (Kütahya) Örneği

Yıl 2019, Cilt: 5 Sayı: 1, 1 - 15, 30.05.2019
https://doi.org/10.28979/comufbed.547746

Öz

Yüksek sıcaklık ve basınç altında
jeotermal akışkan ile uzun süre etkileşim içerisinde olan kayaçtaki birçok
metal(loid) çözünerek suya geçmektedir. Jeotermal akışkanın içerdiği yüksek
metal ve iz element konsantrasyonu nedeni ile çevresindeki su kaynakları
üzerinde olumsuz etkileri bulunmaktadır. Kütahya ili Simav ilçesinde Eynal,
Naşa ve Çitgöl jeotermal alanları yer almaktadır. Jeotermal akışkan termal
turizm, konut ve sera ısıtması amaçlı olarak kullanılmakta, atık suyu Simav
çayına deşarj edilmektedir. Bölgede reenjeksiyon kuyusu bulunmamaktadır. Bu
çalışmada Simav ilçesindeki jeotermal akışkanın hidrokimyasal karakterizasyonunun
belirlenmesi ve olası çevresel etkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu
amaç ile Eynal, Naşa ve Çitgöl jeotermal alanlarından 2014 ve 2015 yıllarında
yağışlı ve kurak dönem olmak üzere 2 kez ve toplam 22 jeotermal sondajdan su
örneklemesi yapılmıştır. Elde edilen hidrokimyasal analiz sonuçları ulusal
standartlarla karşılaştırılarak, istatistiksel olarak değerlendirilmiştir.
Jeotermal akışkanın sıcaklığı 60.05-88.8 °C, elektriksel iletkenlik değeri
1596-2271 μS/cm arasında ölçülmüştür. Jeotermal akışkanın katyon dizilimi Na+>
K+> Ca2+> Mg2+, anyon dizilimi ise SO42->
HCO3-> Cl- şeklinde olup, akışkanın su tipi
Na-SO4-HCO3'tır. As (684 μg/l), B (4203 μg/l), Fe (612
μg/l) ve Mn (531 μg/l) konsantrasyonu limit değerlerin üzerindedir. Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği'ne göre
jeotermal akışkan Na+, SO42-, As ve B
konsantrasyonuna göre çok kirlenmiş sular sınıfında yer almaktadır.

Kaynakça

  • Akkuş İ., 2002. Jeotermal Uygulamalar ve MTA. Dokuz Eylül Üniversitesi, Jeotermal Enerji Araştırma ve Uygulama Merkezi, Jeotermalde Yerbilimsel Uygulamalar Yaz Okulu Ders Not-ları, İzmir, Türkiye. 1–32.
  • Akkuş İ., Alan H., 2016. Türkiye’nin Jeotermal Kaynakları, Projeksiyonlar, Sorunlar ve Öneriler Raporu. TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Yayınları, Ankara, Türkiye.
  • Ateş Ö., Tutkun S.Z., 2014. Simav (Kütahya) Depremlerinin Jeotermal Sistemlerdeki Hidrojeokimyasal Değişimleri. Türkiye Jeoloji Bülteni 57(3): 25–40.
  • Baba A., Armannsson H., 2006. Environmental Impact of the Utilization of Geothermal Areas. Energy Sources, Part B: Economics, Planning and Policy 1:267–278.
  • Baba A., Sözbilir H., 2012. Source of Arsenic Based on Geological And Hydrogeochemical Properties of Geothermal Systems in Western Turkey. Chemical Geology 334(12): 364-377.
  • Bayram A.F., Şimşek Ş., 2005. Hydrogeochemical and Isotopic Survey of Kütahya-Simav Geothermal Field. World Geothermal Congress Proceedings, 1–11.
  • Baysal R.T., Gündüz O., 2016. The Impacts of Geothermal Fluid Discharge on Surface Water Quality with Emphasis on Arsenic. Water, Air, and Soil Pollution 227:165.
  • Davraz A., Aksever F., Afşin M., 2017. Assessment of Stream Water Chemistry and Impact of Geothermal Fluid in the up-Buyuk Menderes Basin, Turkey. Environmental Science and Pollution Research 24: 26806–26820.
  • Eroğlu A., Aksoy N., 2003. Jeotermal Suların Kimyasal Analizi, VI. Ulusal Tesisat Kongresi, Jeotermal Enerji Semineri Kitapçığı. 149–183.
  • Gemici Ü., Tarcan G., 2002. Hydrogeochemistry of the Simav Geothermal Field, Western Anatolia. Journal of Volcanology and Geothermal Research 116: 215–233.
  • Gündüz O., Şimşek C., Hasözbek A., 2010. Arsenic Pollution in the Groundwater of Simav Plain, Turkey: Its Impact on Water Quality and Human Health. Water, Air and Soil Pol-lution 205(1): 43–62.
  • Gündüz O., Mutlu M., Elçi A., Şimşek C., Baba A., 2012. Jeotermal Akışkan Deşarjının Yüzeysel Su Kalitesine Etkisi: Örnek Saha Simav Ovası Kütahya. Çevre Bilim & Tek-noloji 3(4): 231–246.
  • Mertoğlu O., Şimşek Ş., Başarır N., 2015. Geothermal Country Update Report of Turkey (2010-2015). World Geothermal Congress Proceedings, Melbourne, Australia. MTA, 2001. Türkiye Jeotermal Envanteri. MTA Yayınları, Ankara.
  • Nicholson K., 1993. Geothermal Fluids: Chemistry and Exploration Techniques. Sprin-ger, Berlin. Özen Balaban T., Bülbül A., Tarcan G., 2017. Review of water and soil contamination in and around Salihli geothermal field (Manisa, Turkey). Arabian Journal of Geosciences 10: 523.
  • Palabıyık Y., 2006. Kütahya-Simav Jeotermal Sahasının Jeokimyasal Değerlendirmesi. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, Türkiye.
  • Piper A.M., 1944. A Graphic Procedure in the Geochemical Interpretation of Water Analyses. Transactions of American geophysical Unions 25: 914–923.
  • Schoeller H., 1955. Geochimie des Eaux Souterraines, Rev. Inst. Franc. Petrole, Paris. 219– 246.
  • Sorg T.J., Chen A.S.C., Wanga L., 2014. Arsenic Species in Drinking Water Wells in the USA with High Arsenic Concentrations. Water Research 48: 156–169 . Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği, 2008. Online. 10.03.2019, http://www.mevzuat. gov.tr/Metin.Aspx?MevzuatKod=7.5.7221&sourceXmlSearch=&MevzuatIliski=0
  • Şahinci A., 1991. Doğal Suların Jeokimyası. Reform Matbaası. İzmir, Türkiye. Şanlıyüksel D., Baba A., 2011. Hydrogeochemical and Isotopic Composition of a Low Temperature Geothermal Source in Northwest Turkey: Case Study of Kirkgecit Geot-hermal Area. Environmental Earth Sciences 62: 529–540.
  • Şanlıyüksel Yücel D., Yücel M.A., 2017. Terk Edilmiş Kömür Ocaklarında Oluşan Maden Göllerinin Hidrokimyasal Özelliklerinin Belirlenmesi ve İnsansız Hava Aracı ile Üç Boyutlu Modellenmesi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 23(6): 780-791.
  • Şimşek C., Gündüz O., 2007. IWQ Index: a GIS-integrated Technique to Assess Irrigation Water Quality. Environmental Monitoring and Assessment 128(1–3): 277–300.
  • TS 266, 2005. Sular - İnsanî Tüketim Amaçlı Sular. Türk Standardı.
  • Şimşek Ş., 2015. Dünya'da ve Türkiye'de Jeotermal Gelişmeler. III. Jeotermal Kaynaklar Sempozyumu Bildiriler Kitabı. 1–17.
  • Wang, S., Mulligan, C.N., 2006. Occurrence of Arsenic Contamination in Canada: Sources, Behavior and Distribution. Science of the Total Environment, 366:2-3, 701-721.
  • Wilcox L.V., 1955. Classification and Use of Irrigation Waters, U.S. Dept. Agric. Circ. 969, Washington D.C., 19 p.
  • Zaim A., Çavşi H., 2018. Türkiye’deki Jeotermal Enerji Santrallerinin Durumu. Mühendis ve Makine 59(691): 45–58.

Hydrochemical Characterization of Geothermal Fluid: A case study from Simav (Kütahya)

Yıl 2019, Cilt: 5 Sayı: 1, 1 - 15, 30.05.2019
https://doi.org/10.28979/comufbed.547746

Öz

Many metal(loid)s
in rocks are dissolved during long-term interactions with geothermal fluids at
high temperature and pressure. Due to the high metal and trace element
concentration contained in geothermal fluids, they have negative effects on
surrounding water resources. The Eynal, Naşa and Çitgöl geothermal fields are
located in Simav county in Kütahya province. The geothermal fluids are used for
thermal tourism, residential and greenhouse heating, with wastewater discharged
into the Simav river. There is no reinjection well in the region. This study
aimed to determine the hydrochemical characterization and to assess the
probable environmental effects of the geothermal fluid in Simav county. With
this aim, water samples were taken from the Eynal, Naşa and Çitgöl geothermal
fields twice during rainy and dry periods in 2014 and 2015 and from a total of
22 geothermal well. The hydrochemical analysis results were compared with
national standards and statistically assessed. The geothermal fluids had
temperature of 60.05-88.8 °C with electrical conductivity values measured as
1596-2271 μS/cm. The cation sequence in the geothermal fluid was Na+>
K+> Ca2+> Mg2+, with anion sequence of
SO42-> HCO3-> Cl-
and the water type of the fluid was Na-SO4-HCO3. Arsenic
(684 μg/l), B (4203 μg/l), Fe (612 μg/l), and Mn (531 μg/l) concentrations were
above limit values. According to the
Turkish Water Pollution Control Regulations,
the geothermal fluids are classified as
heavily polluted water according to Na+, SO42-, As and B concentrations.

Kaynakça

  • Akkuş İ., 2002. Jeotermal Uygulamalar ve MTA. Dokuz Eylül Üniversitesi, Jeotermal Enerji Araştırma ve Uygulama Merkezi, Jeotermalde Yerbilimsel Uygulamalar Yaz Okulu Ders Not-ları, İzmir, Türkiye. 1–32.
  • Akkuş İ., Alan H., 2016. Türkiye’nin Jeotermal Kaynakları, Projeksiyonlar, Sorunlar ve Öneriler Raporu. TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Yayınları, Ankara, Türkiye.
  • Ateş Ö., Tutkun S.Z., 2014. Simav (Kütahya) Depremlerinin Jeotermal Sistemlerdeki Hidrojeokimyasal Değişimleri. Türkiye Jeoloji Bülteni 57(3): 25–40.
  • Baba A., Armannsson H., 2006. Environmental Impact of the Utilization of Geothermal Areas. Energy Sources, Part B: Economics, Planning and Policy 1:267–278.
  • Baba A., Sözbilir H., 2012. Source of Arsenic Based on Geological And Hydrogeochemical Properties of Geothermal Systems in Western Turkey. Chemical Geology 334(12): 364-377.
  • Bayram A.F., Şimşek Ş., 2005. Hydrogeochemical and Isotopic Survey of Kütahya-Simav Geothermal Field. World Geothermal Congress Proceedings, 1–11.
  • Baysal R.T., Gündüz O., 2016. The Impacts of Geothermal Fluid Discharge on Surface Water Quality with Emphasis on Arsenic. Water, Air, and Soil Pollution 227:165.
  • Davraz A., Aksever F., Afşin M., 2017. Assessment of Stream Water Chemistry and Impact of Geothermal Fluid in the up-Buyuk Menderes Basin, Turkey. Environmental Science and Pollution Research 24: 26806–26820.
  • Eroğlu A., Aksoy N., 2003. Jeotermal Suların Kimyasal Analizi, VI. Ulusal Tesisat Kongresi, Jeotermal Enerji Semineri Kitapçığı. 149–183.
  • Gemici Ü., Tarcan G., 2002. Hydrogeochemistry of the Simav Geothermal Field, Western Anatolia. Journal of Volcanology and Geothermal Research 116: 215–233.
  • Gündüz O., Şimşek C., Hasözbek A., 2010. Arsenic Pollution in the Groundwater of Simav Plain, Turkey: Its Impact on Water Quality and Human Health. Water, Air and Soil Pol-lution 205(1): 43–62.
  • Gündüz O., Mutlu M., Elçi A., Şimşek C., Baba A., 2012. Jeotermal Akışkan Deşarjının Yüzeysel Su Kalitesine Etkisi: Örnek Saha Simav Ovası Kütahya. Çevre Bilim & Tek-noloji 3(4): 231–246.
  • Mertoğlu O., Şimşek Ş., Başarır N., 2015. Geothermal Country Update Report of Turkey (2010-2015). World Geothermal Congress Proceedings, Melbourne, Australia. MTA, 2001. Türkiye Jeotermal Envanteri. MTA Yayınları, Ankara.
  • Nicholson K., 1993. Geothermal Fluids: Chemistry and Exploration Techniques. Sprin-ger, Berlin. Özen Balaban T., Bülbül A., Tarcan G., 2017. Review of water and soil contamination in and around Salihli geothermal field (Manisa, Turkey). Arabian Journal of Geosciences 10: 523.
  • Palabıyık Y., 2006. Kütahya-Simav Jeotermal Sahasının Jeokimyasal Değerlendirmesi. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, Türkiye.
  • Piper A.M., 1944. A Graphic Procedure in the Geochemical Interpretation of Water Analyses. Transactions of American geophysical Unions 25: 914–923.
  • Schoeller H., 1955. Geochimie des Eaux Souterraines, Rev. Inst. Franc. Petrole, Paris. 219– 246.
  • Sorg T.J., Chen A.S.C., Wanga L., 2014. Arsenic Species in Drinking Water Wells in the USA with High Arsenic Concentrations. Water Research 48: 156–169 . Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği, 2008. Online. 10.03.2019, http://www.mevzuat. gov.tr/Metin.Aspx?MevzuatKod=7.5.7221&sourceXmlSearch=&MevzuatIliski=0
  • Şahinci A., 1991. Doğal Suların Jeokimyası. Reform Matbaası. İzmir, Türkiye. Şanlıyüksel D., Baba A., 2011. Hydrogeochemical and Isotopic Composition of a Low Temperature Geothermal Source in Northwest Turkey: Case Study of Kirkgecit Geot-hermal Area. Environmental Earth Sciences 62: 529–540.
  • Şanlıyüksel Yücel D., Yücel M.A., 2017. Terk Edilmiş Kömür Ocaklarında Oluşan Maden Göllerinin Hidrokimyasal Özelliklerinin Belirlenmesi ve İnsansız Hava Aracı ile Üç Boyutlu Modellenmesi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 23(6): 780-791.
  • Şimşek C., Gündüz O., 2007. IWQ Index: a GIS-integrated Technique to Assess Irrigation Water Quality. Environmental Monitoring and Assessment 128(1–3): 277–300.
  • TS 266, 2005. Sular - İnsanî Tüketim Amaçlı Sular. Türk Standardı.
  • Şimşek Ş., 2015. Dünya'da ve Türkiye'de Jeotermal Gelişmeler. III. Jeotermal Kaynaklar Sempozyumu Bildiriler Kitabı. 1–17.
  • Wang, S., Mulligan, C.N., 2006. Occurrence of Arsenic Contamination in Canada: Sources, Behavior and Distribution. Science of the Total Environment, 366:2-3, 701-721.
  • Wilcox L.V., 1955. Classification and Use of Irrigation Waters, U.S. Dept. Agric. Circ. 969, Washington D.C., 19 p.
  • Zaim A., Çavşi H., 2018. Türkiye’deki Jeotermal Enerji Santrallerinin Durumu. Mühendis ve Makine 59(691): 45–58.
Toplam 26 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Mühendislik
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Mine Çardak 0000-0003-1383-4875

Deniz Şanlıyüksel Yücel 0000-0001-6546-5624

Mustafa Ay 0000-0002-1765-4858

Tuğba Söküt Acar 0000-0002-4444-1671

Özlem Erol Tınaztepe 0000-0001-8821-5740

Yayımlanma Tarihi 30 Mayıs 2019
Kabul Tarihi 24 Mayıs 2019
Yayımlandığı Sayı Yıl 2019 Cilt: 5 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA Çardak, M., Şanlıyüksel Yücel, D., Ay, M., Söküt Acar, T., vd. (2019). Jeotermal Akışkanın Hidrokimyasal Karakterizasyonunun Belirlenmesi: Simav (Kütahya) Örneği. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 5(1), 1-15. https://doi.org/10.28979/comufbed.547746
AMA Çardak M, Şanlıyüksel Yücel D, Ay M, Söküt Acar T, Erol Tınaztepe Ö. Jeotermal Akışkanın Hidrokimyasal Karakterizasyonunun Belirlenmesi: Simav (Kütahya) Örneği. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi. Mayıs 2019;5(1):1-15. doi:10.28979/comufbed.547746
Chicago Çardak, Mine, Deniz Şanlıyüksel Yücel, Mustafa Ay, Tuğba Söküt Acar, ve Özlem Erol Tınaztepe. “Jeotermal Akışkanın Hidrokimyasal Karakterizasyonunun Belirlenmesi: Simav (Kütahya) Örneği”. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 5, sy. 1 (Mayıs 2019): 1-15. https://doi.org/10.28979/comufbed.547746.
EndNote Çardak M, Şanlıyüksel Yücel D, Ay M, Söküt Acar T, Erol Tınaztepe Ö (01 Mayıs 2019) Jeotermal Akışkanın Hidrokimyasal Karakterizasyonunun Belirlenmesi: Simav (Kütahya) Örneği. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 5 1 1–15.
IEEE M. Çardak, D. Şanlıyüksel Yücel, M. Ay, T. Söküt Acar, ve Ö. Erol Tınaztepe, “Jeotermal Akışkanın Hidrokimyasal Karakterizasyonunun Belirlenmesi: Simav (Kütahya) Örneği”, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 5, sy. 1, ss. 1–15, 2019, doi: 10.28979/comufbed.547746.
ISNAD Çardak, Mine vd. “Jeotermal Akışkanın Hidrokimyasal Karakterizasyonunun Belirlenmesi: Simav (Kütahya) Örneği”. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 5/1 (Mayıs 2019), 1-15. https://doi.org/10.28979/comufbed.547746.
JAMA Çardak M, Şanlıyüksel Yücel D, Ay M, Söküt Acar T, Erol Tınaztepe Ö. Jeotermal Akışkanın Hidrokimyasal Karakterizasyonunun Belirlenmesi: Simav (Kütahya) Örneği. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2019;5:1–15.
MLA Çardak, Mine vd. “Jeotermal Akışkanın Hidrokimyasal Karakterizasyonunun Belirlenmesi: Simav (Kütahya) Örneği”. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 5, sy. 1, 2019, ss. 1-15, doi:10.28979/comufbed.547746.
Vancouver Çardak M, Şanlıyüksel Yücel D, Ay M, Söküt Acar T, Erol Tınaztepe Ö. Jeotermal Akışkanın Hidrokimyasal Karakterizasyonunun Belirlenmesi: Simav (Kütahya) Örneği. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2019;5(1):1-15.

Cited By

 14421         download